Górki - Cmentarz

 

Stare, ok. stuletnie zabytkowe nagrobki na cmentarzu w Górkach Wielkich. Fot. W. Grajewski

Społeczność Górek Wielkich w wielu dziedzinach wyprzedza wspólnotę z Brennej. Jednym z przykładów jest pamięć i dbałość o ślady przeszłości. Doskonałym tego obrazem jest cmentarz katolicki w Górkach Wielkich, jeśli porównać go z cmentarzem w Brennej Centrum. Cmentarz w Górkach choć nie ma statusu zabytku, jest pełen zabytków, kiedy dla porównania cmentarz katolicki w Brennej, choć jest wpisany do rejestru zabytków, to składa się tylko z dwóch cennych obiektów zabytkowych - Krzyża pamiątkowego z 1895 roku i muru cmentarnego, którego fragmenty pamiętają przełom wieku XIX i XX.

Tymczasem w Górkach już krótki spacer przekonuje, jak wiele jest tu grobów starych i cennych poznawczo, dość powiedzieć, iż stoją tutaj obok siebie nagrobki Górczan, których rodzina żegnała ich po polsku, czesku, jak i niemiecku (choć sam napis w czasach komunizmu niestety wykuto...). Na cmentarzu leżą nieopodal siebie wielcy polscy patrioci, ale też ludzie, którzy polegli za Cesarza i Ojzyznę-Austrię!

Na cmentarzu w Górkach wielkich spoczywają, m.in.: 

• Franciszek Żertka – górczański gawędziarz, który dzięki Janowi Brodzie utrwalił wiele podań poświęconych życiu mieszkańców Górek i okolicy.
• żołnierze polscy, którzy zginęli w czasie II wojny światowej, zaraz na początku, walcząc w obronie Górek i tuż po jej zakończeniu, gdy trzeba było usunąć setki, jeśli nie tysiące niewybuchów i min, które pozostały po trwających trzy miesiące ciężkich walkach frontowych na terenie wioski
• rodzina Kossaków: Zofia Kossak-Szatkowska wraz z rodzicami Tadeuszem i Anną; jak również mąż pisarki (mjr Zygmunt Szatkowski) oraz jej syn Witold Kossak. Warto dodać, iż groby zarówno Zofiii, jak i Tadeusza Kossaków uhonorowane zostały przez IPN mianem Grobu Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski. Tabliczki z tym napisem są oficjalnym potwierdzeniem ich zasług i wyrazem państwowej pamięci o ich walce o wolną Ojczyznę.

• ks. Szczepan Wróbel – zasłużony, długoletni proboszcz górczański (1968–1991);
• a także członkowie zasłużonych rodzin Żaganów, Skrzypków, które wydały wielu nauczyci- polskich bohaterów, takich jako chociażby Ludwik Skrzypek (dzięki któremu w Cieszynie powstała, po około 800 latach, Polska, co stało się około poranka 1 XI 1918 roku)

Wśród wielu innych rodzin wymieńmy jeszcze: Strachów, Mojeścików, czy Matulów, którzy z racji czeskiego pochodzenia jeszcze w okresie międzywojennym posługiwali się czeskim językiem, jako ojczystym, czego świadectwem jest piękny grób ok. 20-letniego Jana Matuli. Co ciekawe, gdy nagrobek ten rodzina odnawiała około roku 2020, pozostawiono ten cenny historycznie napis.

Niestety nie wszyscy mają taką wrażliwość ; również na naszych oczach znikają zabytkowe pomniki. Przykładem tego niech będzie grób zmarłej w czasie II wojny światowej Marii Waliczek, której imię zapisano jeszcze z niemiecka, czy też francuska, w postaci "Marie". Grób ten został ok. roku 2024 przekopany i spoczęła w nim inna, skąd inąd zasłużona osoba; niemniej finał jest taki, że jeden z dziesięciu najciekawszych pomników cmentarnych w Górkach zniknął.

Podobna strata dokonała się niespełna rok temu, gdy piękną tablicę na grobowcu Ż... (?) zastąpiła współczesna inskrypcjaa, przez co grób stracił swój orginalny charakter. Tymbardziej więc warto zadbać o te z pamiątek przeszłości, które pozostały.